Na czym polega wprowadzane w MSB 600(Z) podejście oparte na ryzyku i pracy z komponentami?
Autor: Agnieszka Baklarz, biegły rewident
W globalnej gospodarce coraz więcej jednostek funkcjonuje w ramach grup kapitałowych, w tym złożonych z licznych spółek zależnych, które często znajdują się w różnych jurysdykcjach. Badanie skonsolidowanego sprawozdania finansowego takiej grupy stanowi zadanie wieloaspektowe: wymaga odpowiedniego zaprojektowania, skoordynowania i przeprowadzenia procedur. To właśnie w odpowiedzi na te wyzwania dokonano rewizji standardu MSB 600.
Dowiedz się więcej w tym drugim wpisie z cyklu dotyczącego audytu dużych podmiotów!
Spis treści
W tym artykule znajdziesz odpowiedzi na następujące pytania:
- Dlaczego wprowadzono zmiany w standardzie MSB 600 i jakie są cele zmian?
- Na czym polega podejście oparte na ryzyku w audycie grupy kapitałowej według KSB 600(Z)?
- Jak powinna wyglądać współpraca audytora grupy z audytorami komponentów?
- Kto ponosi odpowiedzialność za badanie sprawozdania finansowego grupy według znowelizowanego standardu?
- W jaki sposób ustala się istotność komponentów i planuje zakres prac w audycie grupy kapitałowej?
- Jakie wymogi dokumentacyjne oraz zasady sceptycyzmu zawodowego narzuca KSB 600(Z)?
- W jaki sposób zmieniony KSB 600(Z) wpływa na rolę komitetu audytu i jednostki dominującej?
- Jakie najważniejsze zmiany wprowadza KSB 600(Z) w audycie skonsolidowanych sprawozdań finansowych?
Cele rewizji standardu MSB 600
Dotychczasowa wersja MSB 600 była krytykowana m.in. za:
- nadmierną formalizację podejścia do komponentów,
- niewystarczające uwzględnianie ryzyk charakterystycznych dla poszczególnych jednostek zależnych,
- słabą integrację pracy audytorów komponentów z badaniem grupy oraz
- ograniczoną dokumentację wykazującą sprawowanie rzeczywistego nadzoru nad badaniem konsolidacji.
Mając to na uwadze, Międzynarodowa Rada Standardów Rewizji Finansowej i Usług Atestacyjnych (IAASB) dokonała rewizji standardu. Jego nowa wersja została przyjęta w Polsce jako Krajowy Standard Badania 600(Z) i obowiązuje dla badań skonsolidowanych sprawozdań finansowych rozpoczynających się 1 stycznia 2025 r. lub później. W nowym standardzie wzmocniono odpowiedzialność audytora grupy i sformułowano wymogi służące podniesieniu jakości audytu skonsolidowanego.
Podejście oparte na ryzyku
Wprowadzono również pojęcie ryzyka agregacji zniekształceń pochodzących z wielu nieistotnych jednostek – nawet jeśli indywidualnie ich dane są nieznaczące, łącznie mogą prowadzić do istotnego błędu. Standard wymaga w tym zakresie szerszego zastosowania zawodowego osądu oraz odejścia od sztywnych reguł pokrycia procentowego.
Zespół badania grupy i integracja prac komponentów
Badanie sprawozdania finansowego grupy kapitałowej ma być realizowane przez zespół obejmujący zarówno audytora grupy, jak i audytorów poszczególnych komponentów. Ci ostatni nie są już traktowani jako zewnętrzni współpracownicy, lecz stanowią integralną część zespołu audytowego. Audytor grupy ma obowiązek przekazać im informacje o strategii badania, istotnych ryzykach i oczekiwaniach co do wykonywanych procedur. Komunikacja z audytorami komponentów powinna być bieżąca i udokumentowana – obejmująca zarówno instrukcje, jak i uzyskiwane informacje zwrotne. Zaleca się organizowanie wspólnych spotkań planistycznych, przegląd ocen ryzyka dokonanych przez zespoły lokalne, a także bezpośredni udział audytora grupy w spotkaniach z kluczowymi spółkami zależnymi – zdalnie lub na miejscu.
Zakres odpowiedzialności audytora grupy
Nowy standard akcentuje, że pełna odpowiedzialność za sprawozdanie z badania grupy spoczywa wyłącznie na audytorze grupy. Nie może on ograniczyć się do polegania na pracach audytorów komponentów, lecz musi aktywnie kierować i nadzorować ich działania. Dokumentacja badania grupy powinna umożliwiać zrozumienie całości procesu bez konieczności odwoływania się do akt poszczególnych komponentów. Obejmuje to m.in. tłumaczenie kluczowych dokumentów, zapewnienie dostępu do danych i, w razie potrzeby, samodzielne przeprowadzenie określonych procedur w jednostkach zależnych.
Istotność komponentów i planowanie zakresu prac
Sceptycyzm zawodowy i wymogi dokumentacyjne
Standard wzmacnia wymogi w zakresie sceptycyzmu zawodowego – audytor grupy powinien zachować czujność wobec informacji pochodzących z różnych szczebli zarządzania w grupie. Dokumentacja musi obejmować m.in. ocenę kompetencji i niezależności audytorów komponentów, przesłane instrukcje, zgłoszone problemy oraz wnioski z przeprowadzonych procedur. Akta audytowe powinny umożliwiać zewnętrznemu biegłemu rewidentowi zrozumienie, w jaki sposób audytor grupy doszedł do sformułowanych opinii.
Wpływ na grupę i rola komitetu audytu
Nowe podejście może oznaczać większe zaangażowanie ze strony jednostki dominującej oraz jej spółek zależnych. Audytorzy mogą oczekiwać bardziej szczegółowych danych, większej przejrzystości w zakresie korekt konsolidacyjnych, a także szerszej współpracy ze strony kierownictwa lokalnego. Komitet audytu powinien z wyprzedzeniem uzyskać informacje na temat planowanego podejścia, komponentów ocenionych jako szczególnie ryzykowne oraz zakładanych zmian w organizacji prac. W przypadkach, gdy występują trudności z dostępem do informacji lub współpracą z komponentem, komitet audytu powinien niezwłocznie zaangażować zarząd w celu zapewnienia audytorowi pełnego dostępu.
Nowe zasady mogą również wpłynąć na wysokość wynagrodzenia za audyt, z uwagi na zwiększony nakład pracy i bardziej rozbudowaną dokumentację. Komitet audytu powinien dążyć do efektywnego planowania badania, zachęcać do ujednolicenia polityk rachunkowości oraz ocenić korzyści z utrzymywania spójnej sieci audytorskiej w grupie, co może istotnie usprawnić koordynację.
Podsumowanie
KSB 600(Z) wprowadza istotne zmiany w zakresie planowania, realizacji i dokumentowania audytów grupowych. Nowy standard przenosi punkt ciężkości z formalnych kryteriów wielkości na ocenę ryzyk i odpowiedzialność audytora grupy za całość procesu badania. Komitety audytu powinny zapoznać się z jego głównymi założeniami, by skutecznie współpracować z audytorem i weryfikować, czy procedury są adekwatne do ryzyk. Sezon audytowy 2025/26 będzie pierwszym sprawdzianem wdrożenia nowych zasad – jego przebieg pozwoli ocenić, w jakim stopniu udało się zrealizować założony cel: poprawę jakości badania skonsolidowanych sprawozdań finansowych.